Programma van NVR-cursustweedaagse 2026

Arend Dijkstra, LBP|SIGHT, behandelt in sneltreinvaart de basis van erfpacht en het opstalrecht, zowel de juridische als de zakelijke/financiële kant.

Hoe bepaal je de waarde van de grond, de opstallen en de hoogte van de canon? Wat staat er in de wet en hoe ziet een evenwichtig erfpachtcontract eruit?

De theorie wordt toegelicht aan de hand van vele praktijkvoorbeelden, zodat je na het volgen van deze cursus beschikt over een stevige basis en je een erfpachtcontract kunt beoordelen en een taxatierapport inzake waardering van de canon kunt toetsen.

Verjaring is een veelvoorkomend probleem en zeker in het buitengebied waar de grenzen van grond/percelen niet altijd duidelijk zichtbaar zijn, kan het voorkomen dat een ander, ongemerkt, gebruik maakt van jouw grond. En dan kan het opeens zomaar zijn dat de ander eigenaar geworden is van jouw grond…

Liesbeth van Leijen, Van Leijen Overheidsrecht, legt uit hoe verjaring juridisch in elkaar steekt en hoe de rechtspraak er, steeds strenger, mee omgaat. Met veel praktijkvoorbeelden en tips en trics om deze grensoverschrijdingen op te sporen en aan te pakken.

André Verduijn, Countus, vertelt je de meeste recente ontwikkelingen over ‘box 3’.

De meeste landbouwgrond is in eigendom bij een agrarisch ondernemer of wordt vanuit privé verpacht of voor hobby aangewend. De mogelijke afschaffing van de landbouwvrijstelling heeft belangrijke gevolgen voor de ondernemers. Verpachters hebben op dit moment al te maken met de onrust rondom ‘box 3’ en komen in een fiscaal geheel andere werkelijkheid als het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 wordt ingevoerd. Deze ontwikkelingen worden tijdens de cursus behandeld en ook wordt besproken op welke wijze kan worden geanticipeerd op de veranderende wetgeving. Daarnaast zal ook aandacht worden besteed aan de nieuwe regels voor tijdelijke ingebruikgeving van landbouwgrond aan een derde door agrarisch ondernemers. Die ingebruikgeving kan gevolgen hebben voor de landbouwvrijstelling en voor de bedrijfsopvolgingsregeling voor de schenk- en erfbelasting (‘BOR’).

In deze cursus geven Alexander Geene en Handert Scheffer, ’t Schoutenhuis bv, je helder en praktijkgericht inzicht in de belangrijkste aspecten van de Natuurschoonwet 1928 (NSW) die voor taxateurs van belang zijn. De cursus start met een heldere introductie van de Natuurschoonwet 1928 (NSW) en gaat vervolgens dieper in op de praktijk van taxateurs. Je leert of de rangschikking onder de NSW van invloed is op de waarde van onroerend goed, wat de gevolgen zijn van de aan- of verkoop van onroerend goed dat onder de NSW is gerangschikt en hoe je deze, met name financiële, effecten concreet en inzichtelijk kunt maken in je taxaties.

Joske Hagelaars, Dirkzwager, en Mariska Bossmann, INNSO, nemen je mee in de wereld van de opstalrechten: de wet- en regelgeving onder de Omgevingswet, recente jurisprudentie en voorbeelden uit de praktijk van de elektriciteitswerken.

Nadruk van de cursus zal liggen op de netbeheerders voor elektriciteitswerken, omdat het spanningsveld tussen netbeheerder en grondeigenaar actueler is dan ooit.

De cursus biedt inzicht in het minnelijk overleg: welke onderwerpen kunnen met succes worden ingebracht en waar liggen de juridische grenzen? Aan de hand van actuele vraagstellingen en jurisprudentie wordt ingegaan op herkenbare discussies, zoals de keuze voor aanlegmethoden, het gebruik van standaardovereenkomsten en de vraag wanneer het overleg daadwerkelijk is vastgelopen. De aanname dat langdurig weigeren leidt tot een hogere vergoeding worden met praktijkvoorbeelden genuanceerd en ontkracht.

Daarnaast wordt stilgestaan bij de gedoogprocedure onder de Omgevingswet. Wat zijn na twee jaar de ervaringen? Je krijgt inzicht in het verloop, de doorlooptijd en de gevolgen van een gedoogbeschikking voor de grondeigenaar.

Aan de hand van prikkelende stellingen bespreken docenten vanuit praktijk én jurisprudentie veelvoorkomende misverstanden en geven zij heldere antwoorden op complexe juridische vragen.

Als rentmeester draait je werk om de balans tussen grond, vastgoed en mensen. Het liefst ben je buiten of zit je aan tafel bij je opdrachtgever, maar de toenemende regeldruk en complexe dossiers zorgen voor een groeiende administratieve last. AI kan die last verlichten, mits je het veilig en slim inzet.

Frank Wagemaker en Sonia Jager, LegalMike, vertellen over het effectief en veilig gebruik van ChatGPT en Copilot in de rentmeesterspraktijk. Want hoe breng je 'hallucinaties' (feitelijke onjuistheden) terug in het gebruik van generatieve AI in een taxatie of advies? Hoe laat je AI ruimtelijke regelgeving, beleidsdocumenten of gerechtelijke uitspraken vertalen naar begrijpelijke taal voor grondeigenaren en pachters? En op welke wijze schrijf je de juiste instructies (prompts) aan tools voor echt vakinhoudelijke resultaten?
Aan de hand van praktijkvoorbeelden wordt duidelijk hoe je tijd bespaart op het samenvatten van bestemmingsplannen of het opstellen van overeenkomsten. Na deze training weet jij hoe je AI als een betrouwbare assistent inzet, zodat er meer tijd overblijft voor de kern van je vak: het persoonlijk contact.

Let op: De training is laagdrempelig, interactief en praktisch ('learning by doing'). Breng dus je eigen laptop mee!

Jacques Sluysmans, hoogleraar Onteigeningsrecht aan de Radboud Universiteit en Van der Feltz advocaten, en Willem van der Werf, Van der Feltz advocaten, gaan in op de actualiteiten op het vlak van onteigening, gedoogplichten en erfpacht.

Iedere rentmeester weet het: een pachter moet het gepachte zelf gebruiken voor bedrijfsmatige landbouw. Maar wat is dat, bedrijfsmatigheid bij landbouw? Wanneer is daarvan wel sprake en wanneer niet? Hoe zit het met samenwerkingsverbanden? Hoe moet je als verpachter bedrijfsgegevens zoals de gecombineerde opgaven en jaarrekeningen lezen en waar vind je aanknopingspunten om te beoordelen of er wel of geen sprake is van bedrijfsmatigheid?

Els Harbers, VanGoud Advocaten, en Arjan Ausma, Farmers Funding & advies, geven je, op basis van jurisprudentie,  praktische tips en handvatten om te kunnen beoordelen of er sprake is van bedrijfsmatige landbouw of niet.

Na het volgen van deze cursus ben je in staat om een taxatierapport op te stellen cq. taxatiedossier samen te stellen dat voldoet aan de actuele kader van IVS/EVS en het NRVT, maar ook om te beoordelen over een taxatierapport cq. taxatiedossier aan deze vereisten voldoet.

Albert van Gellicum, Steenhuijs Grondzaken BV, gaat in op de eisen die worden gesteld aan professionele taxatiediensten (PTD), specifiek overeengekomen werkzaamheden (SOW) en taxatiebeoordelingen. Daarnaast wordt ingegaan op de nieuwe regels voor taxaties van landelijk en agrarisch vastgoed en ESG volgens EVS 2025. Tot slot wordt stilgestaan bij de regels voor wettelijke taxatiebases, waaronder schadeloosstelling voor onteigening, tegemoetkoming nadeelcompensatie en bijbehorende fiscaliteiten. De onderwerpen worden mede vanuit een tuchtrechtelijke invalshoek beschouwd.

Jeroen van Nuland, Buro SRO, neemt je mee in praktijkvoorbeelden en actualiteiten in het Omgevingsrecht. Jeroen behandelt in de cursus de realisatie van landgoederen als vervolgfunctie van een agrarisch bedrijf in de gemeente Tiel.

De volgende aspecten komen in de cursus aan bod:

- Procedurekeuze, wijziging omgevingsplan / BOPA / OPA

- Opvolgende omgevingsvergunningsaanvragen

- Spuitzones, actualiteiten vanuit de recente uitspraken Raad van State

- Relatie beeldkwaliteitsplannen, inrichtingsplannen en BOPA /OPA

Ook zijn deze thema’s (kunnen) worden behandeld:

- Inhoud en omvang van de GoFlo/ETFAL

- Archeologie, nader onderzoek en proefsleuven

- Gebiedsbescherming en soorten bescherming in relatie tot de Natuurvergunning

- Borging ruimtelijke kwaliteit

- Wegverkeerslawaai en spoorweglawaai.

Na afloop van deze cursus heb je een overzicht van aspecten/thema’s waarmee rekening gehouden moet worden bij de herbestemming van een agrarisch bedrijf.

Leer hoe je als onafhankelijk bemiddelaar de gang naar de rechter kunt voorkomen bij conflicten bij agrarische bedrijfsopvolging in de familie waar zowel zakelijke en als emotionele aspecten een rol spelen. De rol van de onafhankelijke bemiddelaar gaat verder dan mediation: na begeleiding en bemiddeling volgt een beslissing, een schikking of (bindend) advies.

Dorien Willemse, Raad van Arbitrage in bouwgeschillen, legt uit hoe deze manier van interveniëren kan worden aangepakt en zo de gang naar de rechter kan worden voorkomen. Maak kennis met deze nieuwe aanpak en oefen zelf met enkele technieken.

Als rentmeester draait je werk om de balans tussen grond, vastgoed en mensen. Het liefst ben je buiten of zit je aan tafel bij je opdrachtgever, maar de toenemende regeldruk en complexe dossiers zorgen voor een groeiende administratieve last. AI kan die last verlichten, mits je het veilig en slim inzet.

Frank Wagemaker en Sonia Jager, LegalMike, vertellen over het effectief en veilig gebruik van ChatGPT en Copilot in de rentmeesterspraktijk. Want hoe breng je 'hallucinaties' (feitelijke onjuistheden) terug in het gebruik van generatieve AI in een taxatie of advies? Hoe laat je AI ruimtelijke regelgeving, beleidsdocumenten of gerechtelijke uitspraken vertalen naar begrijpelijke taal voor grondeigenaren en pachters? En op welke wijze schrijf je de juiste instructies (prompts) aan tools voor echt vakinhoudelijke resultaten?
Aan de hand van praktijkvoorbeelden wordt duidelijk hoe je tijd bespaart op het samenvatten van bestemmingsplannen of het opstellen van overeenkomsten. Na deze training weet jij hoe je AI als een betrouwbare assistent inzet, zodat er meer tijd overblijft voor de kern van je vak: het persoonlijk contact.

Let op: De training is laagdrempelig, interactief en praktisch ('learning by doing'). Breng dus je eigen laptop mee!

Voor deelname aan het dinerbuffet wordt een eigen bijdrage van € 30 excl. btw gevraagd.

Boek eenvoudig je overnachting via de NVR.

Kosten: € 155 excl. btw incl ontbijt.

Wendy de Reus, Van Eysinga & Oostra c.s., behandelt in sneltreinvaart alles wat je als rentmeester over pacht behoort te weten. Pachtwetgeving, pachtvormen met bijbehorende overeenkomsten, pachtprijzen, rechten en plichten van pachter en verpachter, rol van Grondkamer, opzegging/beëindiging pachtovereenkomst, etc.

Als er in maart al meer bekend is over mogelijke aanpassingen van de pachtwet- en regelgeving, dan wordt dat meegenomen in deze cursus.

Speciaal voor beginnende rentmeesters of als je je kennis over pacht eens wilt opfrissen.

Deze cursus ie een geactualiseerde herhaling van de cursus uit 2025.

Heb je al een stevige basiskennis van pacht, maar wil je meer weten over de toets bedrijfsmatige landbouw? Volg dat de cursus Pacht en bedrijfsmatige landbouw,gegeven door Els Harbers en Arjan Ausma.

Eddy Westmaas, Westmaas Makelaardij, start met een theoretische verdieping in de waardering van erfpachtrechten en bloot eigendom:

• de juridische duiding van erfpachtcontracten en erfpachtvoorwaarden;
• de relatie tussen canon, looptijd, bijzondere contractuele bepalingen en marktwaarde;
• de waardering van bloot eigendom en erfpachtrecht/opstalrecht;

Na het theoretisch kader volgt een praktijkgericht deel, waarin meerdere complexe casussen worden uitgewerkt en klassikaal besproken. Met de nadruk op:

• het onderbouwen van gemaakte waarderingskeuzes;
• het vergelijken van alternatieve benaderingen;
• de gevolgen van contractuele en juridische nuances voor de uitkomst van de waardering.

Je gaat zelf ook aan de slag, dus breng je laptop mee!

Deze cursus is een geactualiseerde herhaling van de cursus uit 2025.

Een stevige basiskennis van erfpacht is een vereiste!

Beschik je niet over voldoende basiskennis van Erfpacht? Volg dan eerst de cursus Erfpacht en opstalrecht – de basis.

Frank Gorter, Voedsel uit het bos, weet alles agroforestry. Hij vertelt je meer over wat het inhoudt en welke trends hij ziet in de wereld van agroforestry.

Mark Venner heeft met zijn bedrijf Leuker 1818 de switch gemaakt van gangbaar boeren naar agroforestry. En met succes! Welke uitdagingen kwam hij onderweg tegen? Is het financieel rond te rekenen? Mark deelt zijn ervaringen graag!

Deze cursus biedt je inzicht in de (on)mogelijkheden en de te overwinnen uitdagingen bij het starten met agroforestry.

Wil je eerst wat meer weten over agroforestry voordat je inschrijft voor deze cursus? Luister dan naar deze aflevering van de voedselboscast, waarin Frank Gorter Mark Venner interviewt.

Alles over de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water en wat er nodig is om deze in de praktijk te realiseren door Mad van Oppenraaij, Rijkswaterstaat en een nader te bepalen docent die de theorie zal toelichten. De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn die al op 22 december 2000 van kracht werd. De doelstellingen van de KRW ondersteunen het realiseren en behouden van schoon en gezond oppervlaktewater en grondwater. De Europese lidstaten hebben gezamenlijk afgesproken dat uiterlijk in 2027 een goede toestand bereikt moet zijn. Eerst worden de doelstellingen en uitgangspunten van de KRW toegelicht. Mad bespreekt de daadwerkelijke realisatie in de praktijk voor het rivierengebied en de uiterwaarden.

Om alle opgaven, woningbouw, energietransitie, hervorming landbouw etc., te realiseren moet het buitengebied de komende jaren op de schop.

In de Omgevingswet is een instrument opgenomen voor realisatie overheidsdoelen met uiteindelijk een dwingend karakter: de landinrichting met wettelijke herverkaveling.

Om de diverse overheidsdoelen tijdig te kunnen realiseren zal de wettelijke herverkaveling de komende jaren een belangrijke rol gaan spelen.

In deze cursus, verzorgd door Johan Heinen, Kadaster, komen de mogelijkheden die dit instrument gaat bieden alsmede de vereiste voor inzet hiervan uitgebreid aan de orde. Alsmede de doorlooptijd en de te nemen stappen in dit proces.

“Wat ethisch wel en niet correct is en wat wel en niet integer is, kan prachtig opgeschreven worden, totdat je ineens voor een praktijksituatie staat. Dan kan de werkelijkheid een heel stuk minder duidelijk zijn. De workshop Omgaan met een ethisch dilemma helpt om in dergelijke situaties een goede afwegingen te maken.” aldus Roel Pennings, deelnemer aan een eerdere editie.

De docent is Sacha Spoor, Nyenrode Business Universiteit. Nadat het begrip integriteit is besproken en het spanningsveld verkend is aan de hand van enkele praktijkvoorbeelden, ga je zelf aan de slag. In kleine groepjes bespreek je eigen ethische dilemma’s uit de praktijk aan de hand van een stappenplan voor morele intervisie. De workshop sluit af met een plenaire terugkoppeling waarin we stilstaan bij het omgaan met dilemma’s in de dagelijkse praktijk als rentmeester.

Deze workshop is interessant voor iedereen, maar speciaal aanbevolen voor nieuwe leden.

De landbouw staat voor veel en grote uitdagingen.

Hanneke van Ormondt, Urgenda, vertelt je hoe de toekomst van het Nederlands voedsel- en landbouwsysteem eruit kan zien, zoals opgeschreven in het rapport Landinzicht.

Met concrete projecten werkt Urgenda aan praktische oplossingen waar ook elke rentmeester mee aan de slag kan: hoe verwissel je kunstmest door klavers, werk je aan andere verdienmodellen en wordt biodiversiteit lonend.

Bekijk de video in deze link om vast een eerste indruk te krijgen van waarom je deze cursus niet mag missen!

Arend Dijkstra, LBP|SIGHT, behandelt in sneltreinvaart de basis van erfpacht en het opstalrecht, zowel de juridische als de zakelijke/financiële kant.

Hoe bepaal je de waarde van de grond, de opstallen en de hoogte van de canon? Wat staat er in de wet en hoe ziet een evenwichtig erfpachtcontract eruit?

De theorie wordt toegelicht aan de hand van vele praktijkvoorbeelden, zodat je na het volgen van deze cursus beschikt over een stevige basis en je een erfpachtcontract kunt beoordelen en een taxatierapport inzake waardering van de canon kunt toetsen.

Om alle opgaven, woningbouw, energietransitie, hervorming landbouw etc., te realiseren moet het buitengebied de komende jaren op de schop.

In de Omgevingswet is een instrument opgenomen voor realisatie overheidsdoelen met uiteindelijk een dwingend karakter: de landinrichting met wettelijke herverkaveling.

Om de diverse overheidsdoelen tijdig te kunnen realiseren zal de wettelijke herverkaveling de komende jaren een belangrijke rol gaan spelen.

In deze cursus, verzorgd door Johan Heinen, Kadaster, komen de mogelijkheden die dit instrument gaat bieden alsmede de vereiste voor inzet hiervan uitgebreid aan de orde. Alsmede de doorlooptijd en de te nemen stappen in dit proces.

Frits Dinkla, RHO adviseurs, vertelt welke kansen en mogelijkheden de financiële instrumenten uit de Omgevingswet bieden bij gebiedsontwikkelingen.

Voor velen zijn de financiële instrumenten uit de Omgevingswet nog onbekend terrein. Ze vervangen de afdeling grondexploitatie uit de Wet ruimtelijke ordening.

Aan de hand van eerste praktijkervaringen laat Frits je zien hoe je, in combinatie met de planologische regels, deze financiële instrumenten strategisch kunt inzetten bij gebiedsontwikkeling.

Voor iedereen die met de Omgevingswet te maken heeft.

Maak je e-mails en brieven sterker, klantgerichter en begrijpelijker én ervaar hoe AI/Chat GPT je kan helpen om sneller de juiste toon van je boodschap te vinden. Een trainer van het gerenommeerde communicatiebureau Loo van Eck zet je in deze workshop zelf aan het werk.

Aan het begin van deze training wordt er aandacht besteed aan een goede basis: hoe ziet een duidelijke, gestructureerde brief of e-mail eruit? Je leert hoe je een boodschap opbouwt, hoe je helder formuleert en hoe je schrijft vanuit het perspectief van je lezer.

Vervolgens wordt stilgestaan hoe je AI/Chat GPT effectief inzet als schrijfassistent, want dat vraagt om andere vaardigheden.

Alles over de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water en wat er nodig is om deze in de praktijk te realiseren door Mad van Oppenraaij, Rijkswaterstaat en een nader te bepalen docent die de theorie zal toelichten. De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn die al op 22 december 2000 van kracht werd. De doelstellingen van de KRW ondersteunen het realiseren en behouden van schoon en gezond oppervlaktewater en grondwater. De Europese lidstaten hebben gezamenlijk afgesproken dat uiterlijk in 2027 een goede toestand bereikt moet zijn. Eerst worden de doelstellingen en uitgangspunten van de KRW toegelicht. Mad bespreekt de daadwerkelijke realisatie in de praktijk voor het rivierengebied en de uiterwaarden.